Pump NPSH — ลืมเช็ก “เคสแย่สุด” เสี่ยงคาวิเทชันเงียบ ๆ
เวลาปั๊มดูดของเหลว เราต้องการ “กันชนฝั่งดูด” มากพอ เพื่อไม่ให้ของเหลวเดือดเป็นฟองในตาปั๊ม ปรากฏการณ์นั้นเรียกว่า คาวิเทชัน — มาพร้อมเสียงดัง สั่น ซีลพัง และอายุการใช้งานสั้นลง ปัญหาที่เจอบ่อยคือเราคิดกันชนจากภาวะปกติอย่างเดียว แล้วลืมสถานการณ์ที่เลวร้ายกว่า เช่น วันที่อากาศร้อน ของเหลวอุ่นขึ้น ระดับถังต่ำลง หรือกรองตันขึ้น กันชนจริง (NPSHa) เลยตกลงมาต่ำกว่าที่ปั๊มต้องการ (NPSHr) แบบไม่รู้ตัว
.
ให้คิดภาพง่าย ๆ: NPSHa คือความได้เปรียบฝั่งดูดที่เรามี ส่วน NPSHr คือความต้องการขั้นต่ำของปั๊ม ถ้า “ของเรา” ต่ำกว่า “ที่เขาต้องการ” ความเสียหายก็เริ่มสะสมทันที ต่อให้ยังปั่นของไหลได้อยู่ก็ตาม
.
ในงานจริง การกันพลาดทำได้โดยดู “สามฉากหลัก” เสมอ: ตอนสตาร์ต (Start-up), ตอนเดินเครื่องปกติ (Normal) และวันที่ร้อนจัด (Hot day) เพราะสามฉากนี้ทำให้แรงดันไอของของเหลวและการสูญเสียในท่อเปลี่ยนไปมากที่สุด เมื่อเห็นภาพแล้วค่อยตั้ง “ระยะเผื่อ” ให้เหมาะ (มักอยู่ราว 1–2 เมตรเหนือ NPSHr ในงานทั่วไป) เพื่อกันความแปรปรวนหน้างาน
.
อ่านกราฟนี้แล้วเอาไปคุยกับทีมยังไง
กราฟด้านล่างให้ดู NPSHa ของสามฉาก เทียบกับเส้น NPSHr และมีแถบ “โซนเผื่อที่ควรมี” วางทับไว้ จะสังเกตเห็นทันทีว่า “Hot day” ชนเส้น NPSHr และต่ำกว่าระยะเผื่อ นั่นคือสัญญาณเตือนว่าต้องแก้ที่ฝั่งดูด ก่อนที่อาการคาวิเทชันจะกัดกินปั๊มทีละน้อย
.
ตัวอย่างการตีความ:
Start-up และ Normal สบาย ๆ มีระยะเผื่อพอ ขณะที่ Hot day กันชนหล่นเพราะของเหลวร้อนขึ้น (ความดันไอสูงขึ้น) บวกกับระดับถังต่ำลงและกรองเริ่มต้านมากขึ้น ทั้งหมดทำให้ NPSHa ลดพร้อมกัน
.
เอาไปแก้หน้างานแบบไม่ซับซ้อน
เริ่มจากยืนยันว่า “เคสแย่สุด” ยังมีระยะเผื่อเหนือ NPSHr อยู่จริง ถ้าไม่พอ วิธีแก้ที่ตรงจุดคือทำให้ทางดูดสูญเสียน้อยลง (ท่อตรงขึ้น สั้นขึ้น โค้งน้อยลง กรองสะอาดขึ้น) เพิ่มระดับของเหลวเหนือปั๊มให้มากขึ้น หรือกดอุณหภูมิให้ต่ำลงเมื่อต้องเดินของเหลวไวต่อความร้อน ถ้ายังไม่พอจริง ๆ จึงค่อยพิจารณาเปลี่ยนปั๊มหรือใบพัดให้ตรงกับสภาพงาน
สูตรจำง่าย: ลดความร้อน + ลดแรงต้านท่อ + เพิ่มระดับของเหลว = NPSHa สูงขึ้น
.
สรุปแบบพูดง่าย ๆ ก่อนจบ
อย่าเชื่อค่าหน้าหนังสืออย่างเดียว ให้พิสูจน์ “สามฉากหลัก” ด้วยตัวเลขของโรงงานเราเอง แล้วชัดเจนเรื่อง “ระยะเผื่อ” เหนือ NPSHr หากเคสแย่สุดยังไม่ถึง ก็ย้ายความพยายามไปที่ทางดูดก่อน ทั้งการลดความร้อน ลดแรงต้าน และเพิ่มระดับของเหลว เมื่อกันชนฝั่งดูดกลับมาพอ ปั๊มจะเงียบลง นิ่งขึ้น และอยู่กับเราได้นานกว่าเดิมแบบรู้สึกได้เลย
.
ถ้าคุณกำลังมีปัญหาเกี่ยวกับการทำงานของปั๊ม หรือระบบของไหลในท่อ อยากได้ข้อมูลจริงของระบบ (ระดับถัง, อุณหภูมิ, ความยาวท่อดูด) แต่ไม่มีเวลาวิเคราะห์ด้วย
GlobalR&Dสามารถช่วยคุณวิเคราะห์, ปรับปรุง, หาสาเหตุระบบ, ออกแบบ hydraulic หรือ ของไหลในท่อได้